Bài học 'Biến rác thành tiền' và học công thức làm ra tiền
Đa phần người ta biết đến Hột Vịt Lộn Long An như một thương hiệu lớn và là thương hiệu duy nhất của người Mỹ gốc Việt trong lãnh vực đầu tư hiếm hoi này.
Thế nhưng, nhiều người không hề biết rằng, thực ra, kinh doanh hột vịt lộn chỉ mang đến cho chủ nhân công ty này 30% lợi tức trong lãnh vực ấp trứng gà trứng vịt. Thomas Chín Đàm, người đàn ông 50 tuổi, gốc Nam Định, có phong cách xuề xòa, gần gũi, thích làm từ thiện cho nhà thờ, thực sự là người kiếm được rất nhiều tiền, bên cạnh nghề làm trứng lộn, từ những công việc được gọi nôm na là “nghề đặc biệt” ở Mỹ, như nuôi cút làm vaccine, nuôi thỏ làm thuốc thử thai, nuôi chuột cho phòng thí nghiệm, nuôi ngỗng làm thuốc cho những phụ nữ hiếm muộn, và đặc biệt, trồng mía để lấy phấn mía làm thuốc giảm cân, hay bán cho công ty dầu khí Shell làm “ethanol”, một loại xăng sinh học.
Kinh nghiệm mà ông Chín Đàm chia sẻ từ những gì học được, nghiệm ra được trong quá trình “đi buôn” của mình chắc chắn sẽ mang đến bao điều thú vị cho mỗi chúng ta.
Thomas Chín Đàm, chủ nhân Hột Vịt Lộn Long An, người thành công với bài học "biến rác thành tiền".
Khi mía trồng không chỉ dùng để bán “nước mía”
Khách đến tiệm Hột Vịt Lộn Long An đôi khi không phải để mua trứng mà là muốn có ly nước mía tươi ngọt lịm.
Mía được dùng để ép lấy nước nơi đây khác hẳn nhiều tiệm ở chỗ nó luôn là mía tươi, không phải mía đông lạnh. Mía của nước mía Long An được chính chủ nhân trồng trên cánh đồng rộng 120 mẫu Tây, cũng ở miền Nam California, cách Bolsa chừng hơn 3 tiếng lái xe.
Nhưng mục đích trồng mía không phải để bán nước mía!
“Tôi trồng mía để lấy phấn mía bán cho các công ty dược điều chế thuốc giảm cân,” ông cho biết.
Theo lời ông, trên thế giới, mía được trồng nhiều ở Cuba và Mexixo, nhưng “một sản phẩm được xem là 'made in USA' thì nguyên liệu của nó phải xuất xứ từ Mỹ. 95% thành phần thuốc giảm cân là lấy từ phấn mía. Họ cần mía trồng ở Mỹ.”
Ông Chín nhớ lại, "Trước đây, ở Mỹ chỉ có Hawaii, Florida, Texas và Louisiana trồng mía. Khi nhận được lời đề nghị bán phấn mía cho một công ty dược phẩm, tôi bay sang Florida mua một xe mía trị giá cả $10,000, nhưng họ không cho nhập vô California vì chính sách bảo vệ nông nghiệp của tiểu bang này.”
Ông thử thời vận thêm một lần nữa bằng cách sang Texas mua mía. Tuy nhiên, người ta chỉ cho phép ông nhập mía đông lạnh vào California mà thôi, còn mía tươi thì không. “Rõ ràng chính phủ chặn hết mọi ngả cho mía tươi nhập vào tiểu bang này.”
“Trong khi vợ tôi khóc vì tiếc tiền thì tôi cười thầm vì thấy cơ hội quá hên hiện ra trước mắt: Tôi sẽ trồng mía ở California,” người đàn ông luôn biết nắm bắt cơ hội nhoẻn miệng cười.
Cả một ngành kỹ nghệ mới mở ra, ông Chín mất gần 5 năm mày mò nghiên cứu để trồng và lấy phấn mía ngay trên 5 mẫu đất dư ở nông trại nuôi vịt. Trong thời gian chờ đợi kết quả thu hoạch phấn mía tại California thì ông mang máy móc sang Florida mua mía để đánh phấn ra, sàng lọc mang bán.
“Như đã nói, những gì làm có liên quan đến thuốc men đều mang lại nhiều lợi nhuận gấp 30 lần. Mía sau khi lấy phấn xong thì mình đưa vào dập lấy nước, qua nhiều chế biến sẽ trở thành 'ethanol' - một loại xăng sinh học để bán cho công ty dầu khí Shell. Mía còn lại nữa thì bán nước mía,” ông Chín phân tích.
Ông Chín Đàm bên chuồng nuôi cút nhỏ tại nông trại Ramona ở San Diego.
“Muốn làm thương mại phải liều, phải lỳ và phải hên!”
Nghe chủ nhân Hột Vịt Lộn Long An kể về những công việc ông làm, tôi hỏi, “Bí quyết để thành công trên thương trường của anh là gì?”
Ông nói chậm rãi, “Làm thương mại thì phải có máu liều. Chưa đủ. Phải lỳ nữa. Cũng chưa đủ. Phải hên nữa.”
Hên trong kinh doanh, theo ông Chín, chiếm đến 60% mức độ thành công. “Khi mình hên thì mình làm việc này nó kéo theo được nhiều việc khác, rất dễ dàng.”
Ông nói như tâm sự, “Những đồng tiền đầu tiên mình kiếm được trong kinh doanh khó lắm, chua lắm. Cũng như $100,000 mà tôi có được khi nhận hợp đồng trị giá $1 triệu để làm vaccine cho chính phủ sau sự kiện 9-11 chua lắm. Khi đó mình gần như phá sản rồi. Đó là tiền mồ hôi, nước mắt. Tiền của 14 tiếng làm việc mỗi ngày, 7 ngày mỗi tuần. Nhưng khi thời cơ đến mình phải biết cầm cờ mà phất. Có $100,000 mình sẽ làm được $1 triệu, từ $1 triệu đó thì triệu thứ hai, thứ ba trở đi dễ kiếm lắm.”
Như ông nói, cái hên này sẽ kéo theo cái hên kia, “nhiều khi tiền cứ như từ trên trời rơi xuống.”
Ông “tiết lộ," "Năm 2016 tôi sẽ có thêm sản phẩm mới, đó là ốc bưu!" Đó là những con ốc bưu từ đâu đổ về trên dòng sông ngay ruộng mía của ông.
“Giờ tôi đang học cách nuôi coi nó đẻ trứng nở con thế nào, rồi học cách phân loại, liên lạc với các nhà hàng để bỏ mối cho họ. Có phải là tiền từ trên trời rơi xuống không?” Ông Chín cười đắc chí.
Học “biến rác thành tiền” từ bó rau muống của mẹ
Sang Mỹ năm 1975 cùng vợ chồng người anh trai khi mới 8 tuổi, ông Chín Đàm cũng trải qua thời gian vừa đi học vừa đi làm như bao người dân tị nạn khác.
Ông cho biết, “Tôi học về thương mại, nhưng thương mại trong nhà trường chỉ dạy những điều căn bản thôi. Tôi học chính là từ mẹ tôi, bài học đầu tiên bà dạy tôi là từ bó rau muống.”
“Mẹ tôi cầm bó rau muống nói, 'Con thấy cái ngọn không, ai cũng thích cái ngọn. Mình ngắt hết cái ngọn là phần ngon nhất để bán, vì thích ngọn nên ai cũng mua, xem như mình không cần bận tâm chuyện bán ngọn. Còn lại phần cọng là hàng kẹt, vì phần đó già không ai ăn.'"
Mẹ tôi chẻ phần cọng đó ra, ngâm vào nước, mang bán cho các hàng bún riêu, vì ai bán bún riêu cũng phải cần rau muống chẻ hết.
"Mẹ tôi nói, 'Như vậy, thay vì cọng rau già xem như phần rác vứt đi thì giờ mình lại biến thành rau muống chẻ bán còn đắt tiền hơn phần ngọn. Cho nên, con làm ngành gì thì làm nhưng khi nào con biết biến rác thành tiền thì con bước chân vào thương mại được,'” ông chia sẻ.
Bài học biến rác thành tiền - “trask to cash” - mà ông Chín học từ người mẹ là như vậy.
Không dừng lại ở đó, bài học tiếp theo mà người được xem là thành công trên thương trường này cũng học được từ mẹ của mình chính là sự thật thà.
Ông Chín nói, “Ngày xưa gia đình tôi bán vải. Mẹ tôi nói con đo đúng thì suốt đời ăn không hết, đo mà rút lại thì chống gậy mà ăn, tức là nếu ăn gian thì sẽ đi ăn mày.”
Hai bài học nghe chừng đơn giản đó, liệu ai cũng học được để thành công?
Một góc trồng mía thử nghiệm của ông Chín Đàm tại San Diego.
Học công thức làm ra tiền
Câu chuyện dài của ông Thomas Chín Đàm cùng phóng viên Người Việt ngay tại lò ấp trứng của ông gần chợ Bến Thành và dọc đường từ Bolsa hướng đến vùng Ramona ở San Diego khi lên thăm nông trại nuôi vịt, trồng mía của ông, không dừng lại ở chuyện nuôi gà nuôi vịt trồng mía bắt ốc, mà sâu hơn, là những bài học, những kinh nghiệm của một người có nhiều năm dấn thân vào thương trường trên nhiều lãnh vực muốn chia sẻ cùng mọi người.
Chủ nhân Hột Vịt Lộn Long An chiêm nghiệm, “Làm việc gì cũng khó khăn hết nhưng mình phải biết công thức để kiếm tiền vì tiền là một thứ mơ hồ lắm. Tiền phải biến ra thành tiền. Tiền có lúc kiếm không ra, lúc mình không kiếm nó lại đến.”
“Tôi làm ở đây cũng lâu, từ 1995 đến nay gần 20 năm, giờ nhìn lại thấy hồi xưa mình làm sai hết, hoặc mình làm đúng nhưng chưa đúng tới nơi tới chốn vì mình không đủ tiền để xoay. Làm bất cứ ngành gì cũng cần có tiền để xoay, không có tiền sẽ chết. Quan trọng là học công thức làm ra tiền. Điều này không ai chỉ.”
Ông kể, “Năm 2003 xảy ra dịch cúm gia cầm, cả ba tháng trời người ta không ăn gà vịt. Tôi học thêm bài học: không bao giờ tập trung kinh doanh vào duy nhất một lãnh vực!”
Thế là, “người nông dân” Chín Đàm lại bước vào một lãnh vực mới: nuôi chuột bạch cho phòng thí nghiệm, nuôi thỏ và chích máu từ tai thỏ để người ta làm thuốc thử thai.
Đó là chưa kể ông còn nuôi gần 50,000 con chim cút không phải chỉ để lấy trứng bán mà chủ yếu là “cũng làm vaccine dành cho những người bị dị ứng với gà” và trên 200 con ngỗng vừa lấy trứng bán vừa làm thuốc trị hiếm muộn.
"Như vậy đã đủ hết những gì mà Hột Vịt Lộn Long An 'bao sân' chưa?"
Ông Chín không chỉ là một nông dân “chăn vịt” mà ông còn là một người kinh doanh bất động sản, làm ăn theo cách thức của Samuel Brannan, người được xem là triệu phú đầu tiên của California trong thời kỳ tiểu bang này "dậy sóng" với phong trào đào vàng của những năm cuối thập niên 1840.
Chuyện kể rằng, năm 1848, vàng được tìm thấy dọc bờ sông American, California. Trong khi những người đầu tiên phát hiện ra vàng cố gắng giữ bí mật này, thì có một người đàn ông cầm một bình thủy tinh chứa đầy vàng chạy khắp các con đường ở San Francisco hét toáng lên: “Vàng! Vàng ngoài sông American!”
Người đó là Samuel Brannan.
Tuy nhiên, ông Brannan giàu lên không phải vì ông tham gia đi đào vàng như bao người khác mà vì trước đó ông đã mua cửa hàng duy nhất nằm giữa San Francisco và bãi vàng, chất vào đó tất cả mọi thứ hàng hóa thiết bị ông có thể tìm được, rồi bán lại hay cho dân đào vàng thuê với một giá lời không thể tưởng tượng được.
Ông Chín Đàm hiện tại cũng làm công việc tương tự tại nơi người Mỹ đang xây dựng những nhà máy chế biến “ethanol” bằng cách mua những trung tâm thương mại, các thị trấn, các khu chung cư và cho những người công nhân quanh đó thuê!
Người đàn ông sinh năm 1963 có vầng trán rộng và nụ cười tươi tắn nhận xét, “Mỹ là nơi cho phép người ta muốn làm gì làm. Mỹ cho mình nhiều cơ hội để thành công. Và với tôi, làm nghề nên chọn nghề đặc biệt mà nghề đặc biệt ở Mỹ luôn luôn có.”
Trước khi câu chuyện kết thúc, ông Chín Đàm chìa ra tấm bảng gỗ khoe do “bà xã mua tặng,” trên có dòng chữ ghi theo kiểu thư pháp: “Đời: Muốn thành công phải trải qua thất bại. Trên đường đời có dại mới thành công,” như một lời nhắn nhủ với những ai còn loay hoay chưa định được cho mình một con đường đúng trên thương trường.
Ngọc Lan
Hàng chục ngàn người đã đổ về những khu vực ven sông Adams để chứng kiến cuộc di cư lịch sử của loài cá có tập tính kỳ lạ và bí ẩn nhất thế giới này, đó là cá hồi đỏ.
Cuộc di cư của cá hồi đỏ năm 2014 dù mới bắt đầu, nhưng được cho là lớn nhất trong vòng 100 năm trở lại đây.
Trước đó, năm 2010 cũng được cho là năm lượng cá hồi đổ về sông Adams lớn nhất trong vòng 100 năm, bởi có đến 8 triệu cá hồi tìm về.
Theo tính toán của các nhà khoa học, mấy năm nay môi trường sống của cá hồi đỏ được chính quyền bảo đảm, nên dự kiến sẽ có khoảng 10 triệu con di cư từ biển vào sông Adams.
Đây sẽ là cuộc di cư lớn nhất kể từ năm 1913, năm được cho là có cả chục triệu cá hồi đỏ trở về nơi chúng sinh ra.
Cá hồi đỏ là loài sống ở các loại môi trường nước, gồm cả nước ngọt, nước lợ và nước mặn.Chúng rục rịch kéo vào sông Adams từ tháng 8 và bắt đầu sinh sản nhiều nhất vào tháng 10 trên chính dòng sông này.
Cá hồi đỏ sẽ lớn lên ở sông Adams đến khi được 1 năm tuổi. Chúng sẽ ra vùng nước lợ ở cửa sông làm quen môi trường có độ mặn thấp, rồi tiến ra biển sống 3 năm liền.4 năm sau kể từ ngày còn trong quả trứng li ti khi được mẹ sinh ra, cá hồi sẽ quay về đúng nơi mẹ chúng đau đẻ, để tiếp tục làm thiên chức bảo tồn giống nòi.Khi vào vùng nước ngọt của sông Adams, cơ thể cá hồi dần chuyển sang màu đỏ tươi.
Còn nhiều tranh cãi, nhưng phần lớn các nhà khoa học đều cho rằng, cá hồi định hướng di chuyển bằng mùi. Chúng nhớ được mùi của dòng sông nơi chúng sinh ra nên tìm đường về rất chính xác.
Quãng đường di chuyển hồi hương của chúng dài tới 500km trong điều kiện nước chảy xiết, đúng với hành trình mà chúng ra đi.
Trong quá trình di chuyển, cá hồi đỏ không ăn thứ gì. Đẻ xong, chúng kiệt sức và chết. Cá hồi con sinh ra và lại bắt đầu một hành trình kéo dài 4 năm như thế.
Theo ước tính, mỗi năm, ngư dân Canada đánh bắt khoảng 15 triệu con cá hồi đỏ làm thực phẩm.Số cá hồi còn sót lại, khoảng 8-10 triệu con, trong đó có một nửa là cá cái sẽ di cư về sông Adams để sinh sản và chết đi.
